چهره استاد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تارنمای استاد احسان یار شاطر

 

توانا بود هرکه دانا بود

دانشگاه در هر کشوری نمودار درجات پيشرفت آن کشور در پهنه های علوم، فنون، فلسفه، ادبيات و هنرهاست. البته هر دانشگاه هم با استادان آن شناخته می شود. در ايران دانشگاه با نظام اروپائی سابقه درازی ندارد.

 

از دارالفنون عهد قاجار که بگذريم نخستين دانشگاه ايرانی در سال 1313 تاسيس شد. بديهی است که در آن زمان يک استاد رشته پزشکی بايد پزشک می بود، و در رشته خود در حدی تجربه و معلومات می داشت که بتواند اين رشته را به دانشجويان بياموزد و چنين پزشکی حتما علم پزشکی را به نحوی اصولی آموخته بود. اما در رشته زبان و ادبيات فارسی اولين استادانی که در دانشگاه تازه تاسيس شده تهران به آموزش پرداختند، ناگزير کسانی بودند که به اصطلاح تحصيلات قديمه داشتند، به اين معنی که در اين رشته به روش مکتبی خود را به درجه استادی رسانده بودند.

چنانکه عبدالعظيم خان قريب که از نخستين استادان ادبيات دانشگاه تهران بود و 67 سال در اين رشته به تدريس مشغول بود خود تحصيلات دانشگاهی نداشت. و بسيار بودند همپايگان او که نسل بعدی استادان زبان و ادبيات فارسی را پروراندند، از جمله بديع الزمان فروزانفر، جلال الدين همائی، ملک الشعرای بهار و احمد بهمنيار.

و در ميان نخستين نسل استادان دانشگاه ديده ستارگانی درخشيدند. اينها استادانی بودند که يک يا چند زبان اروپائی می دانستند، در حيطه وسيع ادبيات جهانی سير کرده بودند، به تحول زبان و ادبيات اعتقاد داشتند، برای آثار نويسندگان وشاعران معاصر ايرانی احترام قائل بودند. نو شدن در پهنه انديشه و هنر را می پذيرفتند و راهنمای حرکت فرهنگ ايران در مسير کاروان فرهنگ جهان بودند؛ از آن جمله دکتر پرويز ناتل خانلری، دکتر عبدالحسين زرين کوب، دکتر محمد معين و دکتر احسان يارشاطر.

دکتر احسان يارشاطر بنيادگذار استاد زبانها و فرهنگ ايران باستان، بنيادگذار بنگاه ترجمه و نشر کتاب در ايران، بنيادگذار انجمن کتاب و مجله راهنمای کتاب و بنيادگذار دانشنامه ايرانی(ايرانيکا) و بنيادگذار مرکز مطالعات ايرانی در دانشگاه کلمبياست.

دانشنامه ايرانيکا مهمترين و بزرگترين کار دانشورانه درباره ايران است که تاکنون به زبان انگليسی منتشر شده است. اين دانشنامه که زير نظر دکتر يارشاطر اداره می شود تا کنون در 11 مجلد به چاپ رسيده و به بيش از 30 مجلد بالغ خواهد شد.

 

برگرفته شده از تارنمای بی بی سی

علیزاده طوسی